Gò Vấp, ngày 12 tháng 12 năm 2025 – Trong không khí những ngày cuối năm, khi xã hội đang gấp rút hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của năm bản lề 2025, tại một góc nhỏ của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN - GDTX) quận Gò Vấp, một "hội nghị diên hồng" thu nhỏ của thế hệ trẻ đã diễn ra. Không đao to búa lớn, không khẩu hiệu sáo rỗng, chuyên đề "Dân số và Bình đẳng giới" do tổ hợp môn Địa lý và Giáo dục Kinh tế - Pháp luật phối hợp thực hiện đã chứng minh một chân lý giáo dục: Khi người học được trao quyền, những vấn đề vĩ mô sẽ trở nên gần gũi và sống động hơn bao giờ hết.
Tôi từng chứng kiến những giờ học giáo dục công dân khô cứng, nơi thầy đọc trò chép, những con số thống kê dân số nằm im lìm trên giấy. Nhưng sáng nay, lúc 8h00 ngày 12/12/2025, bước chân vào không gian của Trung tâm GDNN - GDTX quận Gò Vấp, tôi cảm nhận được một luồng gió mới. Đó là luồng gió của sự đổi mới phương pháp sư phạm, của tinh thần dân chủ trong học thuật và quan trọng hơn cả, là sự trưởng thành trong nhận thức của các em học sinh về một vấn đề nhức nhối mang tính toàn cầu: Bình đẳng giới.
1. Sự giao thoa giữa "Đất" và "Luật": Một hướng đi táo bạo trong tích hợp liên môn
Điều đầu tiên gây ấn tượng mạnh mẽ chính là sự kết hợp giữa hai bộ môn tưởng chừng như ít liên quan: Địa lý và Giáo dục Kinh tế - Pháp luật.
Nhìn vào tấm bảng đen được trình bày nắn nót trong bức ảnh chụp toàn cảnh lớp học, ta thấy rõ sự dụng công của các thầy cô giáo. Bên trái là những dòng phấn trắng mềm mại nhưng dứt khoát: "Chuyên đề Dân số và Bình đẳng giới", liệt kê rành mạch ba trụ cột kiến thức: "1. Dân số Việt Nam; 2. Tình trạng mất cân bằng giới tính ở Việt Nam; 3. Bất bình đẳng giới trong các lĩnh vực". Đây là lăng kính của Địa lý – nơi cung cấp bức tranh thực trạng, những con số biết nói và sự phân bố không gian của vấn đề.
Ngay bên cạnh đó, màn hình tivi trình chiếu hiện đại bổ sung ngay khía cạnh pháp lý: "Mục tiêu bài học: Nêu được các quy định cơ bản của pháp luật Việt Nam về bình đẳng giới". Đây chính là vai trò của môn Giáo dục Kinh tế - Pháp luật – nơi cung cấp giải pháp, hành lang pháp lý và định hướng hành vi. Sự kết hợp này không phải là một phép cộng cơ học, mà là một sự phản ứng hóa học tạo ra tư duy toàn diện. Học sinh không chỉ biết "nước ta đang mất cân bằng giới tính" (Địa lý) mà còn hiểu "làm vậy là vi phạm pháp luật và cần xử lý ra sao" (Luật). Cách tiếp cận này cho thấy tầm nhìn sư phạm sắc sảo của đội ngũ giáo viên tại Trung tâm, bắt kịp xu thế giáo dục hiện đại năm 2025: Học để giải quyết vấn đề thực tiễn.
2. Sân khấu hóa kiến thức: Khi học trò làm chủ bục giảng
Quan sát những bức ảnh ghi lại diễn biến buổi học, tôi không thấy bóng dáng của sự thụ động. Thay vào đó là hình ảnh những "diễn giả" trẻ tuổi đầy tự tin. Trong một khung hình, hai nữ sinh trong tà áo dài trắng đứng trên bục giảng. Một em cầm micro, tay kia cầm giấy ghi chú nhưng ánh mắt lại hướng thẳng về phía khán giả, phong thái đĩnh đạc. Em còn lại đang thao tác trên máy tính để điều khiển slide trình chiếu. Tiêu đề trên màn hình "Bình đẳng giới trong gia đình ở Việt Nam" gợi mở một chủ đề rất đời thường nhưng cũng đầy gai góc. Sự tự tin của các em không phải tự nhiên mà có, đó là kết quả của một quá trình được rèn luyện kỹ năng mềm: kỹ năng thuyết trình, kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng tư duy phản biện.
Đặc biệt thú vị là phần hoạt động "Vận dụng" được sân khấu hóa. Một bức ảnh ghi lại cảnh hai nam sinh đang thực hiện một đoạn hội thoại, đây là kịch hóa sân khấu. Đáng chú ý, một nam sinh mặc bộ đồ ngủ (pajamas) in họa tiết hoạt hình, ngồi đối diện với "MC". Chi tiết trang phục này thoạt nhìn có vẻ xuề xòa, nhưng dưới con mắt của những nhà giáo, đây là cách đưa bài vở, lý thuyết đi vào đời sống thực. Các em đã dám phá vỡ sự nghiêm trang cứng nhắc thường thấy để tái hiện chân thực không gian gia đình ngay tại lớp học. Bộ đồ ngủ ấy là ngôn ngữ không lời, nói lên rằng: "Chúng ta đang bàn về chuyện trong nhà, chuyện bếp núc, chuyện ai rửa bát quét nhà – nơi bình đẳng giới thường bị bỏ quên nhất". Cách các em nhập vai say sưa, cầm micro trao đổi cho thấy kiến thức đã thực sự "thấm", không còn là lý thuyết suông.
3. "Công trường" của sự sáng tạo: Tinh thần làm việc nhóm và tư duy trực quan
Không khí của buổi chuyên đề thực sự bùng nổ ở phần làm việc nhóm. Những bức ảnh chụp cảnh học sinh quây quần bên nhau, trải những tờ giấy khổ lớn ra bàn, thậm chí có nhóm còn tận dụng cả mặt sàn để thảo luận và vẽ, đã toát lên một năng lượng tích cực khủng khiếp.
Đặc biệt các em đang nắn nót viết lên bảng phụ kẻ ô ly. Những dòng chữ xanh đều tăm tắp: "Thực hiện chính sách lùi biên...", "Tuyên truyền giáo dục thay đổi nhận thức...". Đó không chỉ là bài tập, đó là những bản kiến nghị, những giải pháp mà thế hệ công dân trẻ đề xuất cho đất nước. Ánh mắt các em chăm chú, bàn tay cầm bút dứt khoát, sự phân công lao động rõ ràng: người viết, người giữ giấy, người tra cứu thông tin. Đây là hình ảnh đẹp nhất của giáo dục: sự cộng hưởng trí tuệ.
Kết quả của những giờ phút làm việc nghiêm túc ấy là những sản phẩm trực quan sinh động được treo trang trọng trên bảng. Bức tranh vẽ chiếc cân công lý thăng bằng, hay bức vẽ hai nhân vật nam - nữ đứng trên bục vinh quang ngang nhau với dòng chữ "BÌNH ĐẲNG GIỚI" được tô màu rực rỡ. Những nét vẽ có thể còn ngây ngô, nhưng thông điệp thì vô cùng đanh thép. Poster "Bình đẳng giới - Chấm dứt bạo lực" với hình trái tim và các biểu tượng giới tính đan xen cho thấy các em đã ý thức được cốt lõi của vấn đề là tình yêu thương và sự tôn trọng.
Các nhóm học viên, với đồng phục áo trắng chỉnh tề, đứng bên cạnh sản phẩm của mình, trên tay là những bó hoa "Chupa Chups" – một phần thưởng giản dị, ngọt ngào nhưng đầy ý nghĩa khích lệ. Nụ cười rạng rỡ của các em (cả nam lẫn nữ) khi nhận giải thưởng không chỉ là niềm vui chiến thắng, mà là niềm vui của sự thấu hiểu và đoàn kết.
4. Những khán giả đặc biệt và thông điệp lan tỏa
Một buổi học thành công không thể thiếu sự cộng hưởng từ phía người dự khán. Nhìn vào bức ảnh chụp các dãy bàn phía sau, tsự hiện diện của đông đảo các thầy cô giáo trong hội đồng sư phạm. Họ ngồi đó, không phải với tư cách là những giám khảo khó tính, mà như những người đồng hành, những người quan sát đầy tự hào.
Ánh mắt của các thầy cô chăm chú theo dõi từng cử chỉ, lời nói của học trò. Có người ghi chép, có người mỉm cười gật đầu tâm đắc. Sự hiện diện của họ là nguồn động viên lớn lao, khẳng định sự quan tâm sát sao của Ban giám đốc Trung tâm đối với các hoạt động chuyên môn. Bức ảnh chụp toàn cảnh lớp học cũng cho thấy sỉ số lớp khá đông, nhưng trật tự và tập trung. Không gian lớp học được trang bị đầy đủ quạt, ánh sáng, máy chiếu, tạo điều kiện tốt nhất cho hoạt động dạy và học.
Sự kiện không chỉ gói gọn trong 4 bức tường. Thông qua những tấm poster được vẽ tay, những tiểu phẩm được dàn dựng, thông điệp về bình đẳng giới sẽ theo các em về từng gia đình, ra ngoài xã hội. Khi một nam sinh hiểu rằng việc chia sẻ việc nhà không làm mất đi "bản lĩnh đàn ông", khi một nữ sinh hiểu rằng mình có quyền phấn đấu cho sự nghiệp ngang bằng nam giới, thì đó là lúc hạt giống của sự văn minh đã nảy mầm.
5. Ý nghĩa chính trị, xã hội và kỳ vọng tương lai
Nhìn lại sự kiện ngày 12/12/2025 tại Trung tâm GDNN - GDTX quận Gò Vấp, tôi không chỉ thấy một buổi dạy chuyên đề thành công, mà còn thấy một tín hiệu đáng mừng cho tương lai nhân lực đất nước.
Về mặt chính trị và xã hội:
Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc, trong đó có mục tiêu số 5 về Bình đẳng giới, những hoạt động cấp cơ sở như thế này có ý nghĩa nền tảng vô cùng to lớn. Giáo dục ý thức hệ không phải bắt đầu từ những nghị quyết xa vời, mà bắt đầu từ chính nhận thức về giới tính, về vai trò của mỗi cá nhân trong gia đình và xã hội. Việc lồng ghép vấn đề "mất cân bằng giới tính khi sinh" vào bài giảng là một đòn bẩy tư tưởng quan trọng, giúp thế hệ trẻ - những người sẽ làm cha làm mẹ trong tương lai gần - tránh được những định kiến cổ hủ "trọng nam khinh nữ" đã ăn sâu bám rễ hàng ngàn năm.
Về mặt tinh thần:
Buổi chuyên đề đã xóa bỏ khoảng cách giữa thầy và trò, giữa sách vở và đời sống. Không khí vui tươi, ấm áp, những tràng pháo tay, những bó hoa kẹo ngọt... tất cả tạo nên một môi trường học đường hạnh phúc. Ở đó, các em được lắng nghe, được tôn trọng và được thể hiện cái tôi tích cực. Sự đoàn kết thể hiện rõ qua các hoạt động nhóm, nơi nam và nữ cùng hợp tác bình đẳng để giải quyết vấn đề, chính là bài thực hành sống động nhất về bình đẳng giới.
Lời kết và kỳ vọng:
Khép lại bài viết này, trong tâm trí tôi vẫn in đậm hình ảnh chiếc cân công lý được vẽ trên tờ giấy trắng và nụ cười của nhóm học sinh chiến thắng. 50 năm cầm bút, tôi hiểu rằng giáo dục là con đường dài và gian nan. Nhưng với những gì đã thấy tại Trung tâm GDNN - GDTX quận Gò Vấp, tôi có quyền hy vọng.
Hy vọng vào một thế hệ công dân Gò Vấp nói riêng và TP.HCM nói chung, không chỉ giỏi nghề, vững kiến thức văn hóa mà còn giàu lòng nhân ái, văn minh trong tư duy. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa tổ Địa lý và tổ Giáo dục Kinh tế - Pháp luật hôm nay cần được nhân rộng thành một mô hình điểm. Bởi lẽ, bình đẳng giới không phải là cuộc chiến của phụ nữ đòi quyền lợi, mà là cuộc cách mạng của tri thức để giải phóng cả hai giới khỏi những định kiến hẹp hòi, hướng tới sự phát triển bền vững và thịnh vượng cho cả dân tộc.
Tiếng trống trường đã điểm, buổi học đã kết thúc, nhưng dư âm của nó – dư âm của sự tử tế và công bằng – chắc chắn sẽ còn vang mãi trong lòng mỗi người tham dự.